Μιχάλης Ζαχαρίας: “Αν κάθε θεατής που βγει από το θέατρο σκεφτεί ότι μία συγκεκριμένη φράση που άκουσε τον αφορούσε προσωπικά και συντελεί σε ένα ράγισμά του, θεωρώ ότι το στοίχημα έχει κερδηθεί.”

Συνέντευξη στον Περικλή Μπίκο,
3/03/26

Η ομάδα Νοσταλγία επισκέπτεται για μία ακόμη φορά τους αμερικανούς λογοτέχνες και προσγειώνεται στο έντονο και παραληρηματικό σύμπαν του μεγάλου Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ. Επιλέγοντας ένα από τα μικρότερα, «δημοσιογραφικά» κείμενά του, το βιογραφικό δοκίμιο «Η κατάρρευση», πλάθει, σε ελεύθερη διασκευή, μια ιστορία πάνω στις συνθήκες και τα γεγονότα που τον οδήγησαν στο τραγικό του τέλος.

Σε αυτή την ιστορία εμπλέκεται ο Μιχάλης Ζαχαρίας ο οποίος υποδύεται τον Έντμουντ Ουίλσον, τον καλύτερο και μοναδικό φίλος του Σκοτ. Μας μίλησε για τον ρόλο του, τον Φιτζέραλντ και την Κατάρρευση.

– Έχετε συνεργαστεί πολλές φορές με τον Γιώργο Σίμωνα και την Ομάδα Νοσταλγία. Τι είναι αυτό που σας κάνει να επιστρέφετε κάθε φορά;
Αυτό που σε κάνει να επιστρέφεις σπίτι. Αλλά καλύτερο.

– Φέτος συμμετέχετε στην “Κατάρρευση” του Σκοτ Φιτζέραλντ. Ποιός είναι ο δικός σας ρόλος στην παράσταση;
Ο ρόλος μου είναι ο Έντμουντ Ουίλσον. Ο καλύτερος και μοναδικός φίλος του Σκοτ απ’το κολλέγιο. Πλέον άσημος δημοσιογράφος και ερασιτέχνης μποξέρ. Αμφιβόλως καλός και στα δύο.

– Πως προσεγγίσατε τον χαρακτήρα που υποδύεστε;
Νομίζω τον προσέγγισα όπως έπρεπε. Τελείως λανθασμένα στην αρχή και συναντώντας πάρα πολλά εμπόδια στην πορεία. Ένας λούμπεν χαρακτήρας, βετεράνος πολέμου, αλκοολικός, συντετριμμένος, ο οποίος έχει αποδομήσει κάθε κοινωνική συνθήκη, αποτελεί αρκετά γοητευτική συγκυρία για μια ρεαλιστική προσέγγιση. Μόνο που δεν έδενε με τη δραματουργία, τη σκηνοθεσία και το βασικότερο, με τον ίδιο τον Φιτζέραλντ και το δοκίμιο στο οποίο τοποθετεί τον εαυτό του. Ώσπου ήρθε η ώρα των σωστών ερωτήσεων. Η σημαντικότερη, τι είναι ο Εντ; Είναι χαρακτήρας δημιούργημα του Φιτζέραλντ στο κείμενό του σα να έχει γράψει κάποιο θεατρικό έργο η μυθιστόρημα; Ή άλλη μια σκέψη-αφήγηση στην καταρρέουσα μορφή του συγγραφέα; Και τότε άρχισε η αποκάλυψη.

– Τι ήταν αυτό που σας κέρδισε στον χαρακτήρα του Εντ που υποδύεστε;
Ουσιαστικά μία και μόνο λεπτομέρεια. Κρυβόταν μεταξύ πρωτότυπου κειμένου και διασκευής. Διαβάζοντας για πρώτη φορά τη θεατρική διασκευή του Γιώργου Σίμωνα, παρατήρησα ότι όλα τα λόγια του Εντ, είναι σκέψεις και λόγια του Σκοτ γράφοντας την κατάρρευση. Αναφέρει επίσης ότι ο Εντ στο κολλέγιο, αποτελούσε την πνευματική του συνείδηση. Τολμηρά λοιπόν και ευφυώς, ο Γιώργος μου ανέθεσε να βιώσω δύο παράλληλες εμπειρίες. Έναν χαρακτήρα που βγαίνει στην επιφάνεια, τον Εντ και υποδόρια τον ίδιο τον Σκοτ. Θεωρώ ότι ο Εντ αποτελεί ένα ορόσημο του ίδιου του χαρακτήρα του Σκοτ σκεπτόμενος την κατάρρευσή του.

– Ποια είναι η θέση της “Κατάρρευσης” στην σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα;
Ξεκινώντας να διαβάζω την “Κατάρρευση”, θεωρούσα ότι θα έρθω αντιμέτωπος με μια σύντομη αυτοβιογραφία ενός από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς. Ομολογώ ότι όσο προχωρούσα με την ανάγνωση, ξεχνούσα ποιος έγραψε αυτό το αποκαλυπτικό και τόσο προσωπικό χρονογράφημα. Ξεχνούσα την ιδιότητά του, την εποχή του και τα κίνητρά του. Μου αποκαλύφθηκε ένας άνθρωπος (μπορεί Έλληνας, μπορεί και όχι), εξαναγκασμένος να ζει μέσα στην εσωστρέφεια, την προσποίηση, την εκλογίκευση των συναισθημάτων και την απόλυτη τσιγκουνιά στην μετάδοση της ζωτικότητας.
Νομίζω στον δρόμο βλέπω συνεχώς μάτια-γραφομηχανές της “Κατάρρευσης”.

– Ποια δραματουργικά στοιχεία του Φιτζέραλντ θεωρείτε πιο ενδιαφέροντα για έναν ηθοποιό;
Το πιο ενδιαφέρον και βοηθητικό πιστεύω είναι η εικόνα της “θέσης” στην οποία βάζει ο Φιτζέραλντ τον εαυτό του. Μοιάζει με μια καρέκλα δίκης ή εκτέλεσης. Και γύρω του δικαστές ή εκτελεστές χαρακτήρες, όχι απαραίτητα με αυτές τις προθέσεις, απλώς μπερδεμένοι με τους ρόλους τους. Της κόρης, του φίλου, του συνεργάτη. Η σκληρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται ο Σκοτ μεταφέρεται και σε εκείνους.

– Ποιες προκλήσεις συναντήσατε μέσα από την γραφή του Φιτζέραλντ;
Ίσως την ίδια τη φύση του κειμένου. Σε ένα δοκίμιο-χρονογράφημα βασίζεσαι στις εικόνες και τις περιγραφές. Οι επιλογές είναι πολλές και οι αποφάσεις δύσκολες. Μπορώ να πω με σιγουριά όμως, ότι η διασκευή του Γιώργου μαλάκωσε αρκετά τις όποιες ανησυχίες.

– Τι ανακαλύψατε σε προσωπικό επίπεδο μέσα από το έργο του Φιτζέραλντ;
Σίγουρα όχι στο προσωπικό επίπεδο του Φιτζέραλντ. Μου φαίνεται ακατόρθωτο σχεδόν να μιλήσω στον εαυτό μου με τέτοια αφοπλιστική ειλικρίνεια. Προς το παρόν τουλάχιστον. Ανακαλύπτω όμως, ένα μικρό βιβλιαράκι οδηγιών για κάποια συμπτώματα και κάποιες αποφάσεις.

– Ποιο είναι το στοίχημα που βάζει η παράσταση και θέλει να κερδίσει;
Νομίζω το δυσκολότερο. Θεωρώ ότι επειδή παρουσιάζουμε ένα κείμενο πάρα πολύ προσωπικό, ενδοσκοπικό και συγχρόνως καθόλου δύσκολο και διανοούμενο, το στοίχημα δεν αφορά στο να αρέσει η παράσταση και τα στοιχεία της σε ένα γενικότερο πλαίσιο. Αν κάθε θεατής που βγει από το θέατρο σκεφτεί ότι μία συγκεκριμένη φράση που άκουσε τον αφορούσε προσωπικά και συντελεί σε ένα ράγισμά του, θεωρώ ότι το στοίχημα έχει κερδηθεί.

– Ποια φράση του έργου θα κρατούσατε και θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας;
Τελικά έγινα μόνο ένας συγγραφέας.